ESG-prestaties voor MKB-bedrijven: wat te meten en hoe te rapporteren
De e-mail van de bank is twee regels lang. Stuur alstublieft uw energieverbruik en uw Scope 1- en 2-emissies voor 2025. De finance manager van een fabrikant met 70 medewerkers vindt de elektriciteitsfacturen in een middag. De afschriften van de tankpas kosten een dag. Ze stuurt de cijfers. De kredietbeoordelaar antwoordt met nog een vraag. Welke emissiefactor heeft u gebruikt?
Die tweede vraag is de echte test van ESG-prestaties voor het mkb. De meeste bedrijven kunnen een cijfer produceren. Minder kunnen uitleggen waar het vandaan komt. Nog minder kunnen het volgend jaar op dezelfde manier produceren.
Deze gids legt uit welke ESG-metrics van belang zijn voor kleine en middelgrote ondernemingen (kmo's), hoe u ze meet op basis van gegevens die u al bijhoudt en hoe u ze rapporteert zodat een bank of een grote klant erop kan vertrouwen. De gids is geschreven voor eigenaars, financieel managers en adviseurs. Het is geen softwarevergelijking. De gids toont waar de cijfers vandaan komen en wat ze geloofwaardig maakt.
U leert:
- wat ESG-prestaties betekenen voor een MKB-onderneming en wat ze niet betekenen
- waarom banken en grote klanten erom vragen, met de cijfers achter de verzoeken
- welke kern-ESG-metrics te meten, met de officiële formules
- hoe u energie en emissies meet zodat de cijfers geloofwaardig blijven wanneer iemand ze controleert
- hoe eenmalig te rapporteren met VSME en dezelfde cijfers te hergebruiken voor elke tegenpartij
De metrics volgen VSME, de vrijwillige EU-standaard voor duurzaamheidsrapportage door het mkb. Als de standaard nieuw voor u is, begin dan met wat VSME is en hoe het mkb het gebruikt. Gebruik voor het volledige rapportageproject onze stapsgewijze handleiding voor het opstellen van een mkb-ESG-rapport.
Wat ESG-prestaties betekenen voor een mkb-bedrijf
ESG-prestatie is het gemeten resultaat van hoe een bedrijf energie en middelen gebruikt, met mensen omgaat en zaken doet gedurende een bepaalde periode. Het wordt uitgedrukt in cijfers. Het wordt vergeleken met eerdere perioden.
Drie andere zaken worden er vaak mee verward.
|
Een ESG-rating Een score die een platform of een bureau je geeft, meestal op basis van zijn eigen vragenlijst. Een rating interpreteert je cijfers. Het zijn niet de cijfers zelf. |
Een beleid Een intentieverklaring. Beleid is belangrijk. VSME vraagt ernaar in disclosure B2. Een beleid toont nog steeds geen resultaat. |
Een carbon footprint Eén deel van het geheel. Het dekt alleen broeikasgassen. Personeel, veiligheid, afval en bedrijfsvoering vallen erbuiten. |
Voor een mkb'er is de bruikbare definitie smaller. ESG-prestaties zijn een korte reeks cijfers, elk jaar op dezelfde manier gemeten, elk met een benoemde bron. Het eerste jaar stelt een basislijn vast. VSME vereist vergelijkende cijfers vanaf het tweede rapportagejaar. Het eerste rapport laat zien waar u staat. Het tweede rapport laat zien welke richting u op beweegt.
Waarom banken en grote klanten om ESG-cijfers vragen
De druk heeft een duidelijke oorsprong. Het EU Platform on Sustainable Finance meldt dat het mkb meer dan 50% van het EU-bbp en ongeveer 63% van de broeikasgasemissies van ondernemingen genereert. De transitie kan niet worden gefinancierd zonder dat aandeel mee te rekenen. Hetzelfde rapport citeert een DG GROW-enquête onder 4.404 mkb-bedrijven. In 2022 werd 43% van de middelgrote mkb-bedrijven, 31% van de kleine mkb-bedrijven en 8,5% van de micro-ondernemingen door banken, klantbedrijven, verzekeraars of andere tegenpartijen om duurzaamheidsinformatie gevraagd.
Waarom de vragen het MKB bereiken
Vier cijfers uit EU-, OESO- en investeerdersonderzoek
~63% van de broeikasgasemissies van EU-ondernemingen is afkomstig van het MKB
43% van de middelgrote MKB-bedrijven werd in 2022 om duurzaamheidsgegevens gevraagd
~60% van de ondervraagde financiële instellingen verzamelt de gegevens rechtstreeks bij MKB-klanten
80% van de institutionele investeerders vindt dat rapportage meer vergelijkbaarheid behoeft
Bronnen: EU Platform on Sustainable Finance (2025), OESO-enquête onder financiële instellingen, EY Global Institutional Investor Survey 2024. Dit zijn marktfeiten, geen wettelijke rapportageverplichting.
Banken hebben hun eigen redenen. De OESO heeft financiële instellingen ondervraagd over hoe zij het MKB financieren voor duurzaamheid. De meesten vragen al duurzaamheidsgegevens op bij MKB-klanten. Ongeveer 60% verkrijgt deze rechtstreeks van de klant. Sommigen maken ook gebruik van tussenpersonen zoals ESG-gegevens- of ratingproviders (38% van de publieke en 22% van de private instellingen). De OESO stelde ook vast dat er geen gemeenschappelijke aanpak is voor welke gegevens instellingen opvragen. Daarom kan één MKB-bedrijf meerdere vragenlijsten ontvangen die om dezelfde cijfers in verschillende formaten vragen.
Er is ook een kredietargument, hoewel dit met de nodige voorzichtigheid moet worden gelezen. Een beleidsbrief van het Italiaanse kredietbureau CRIF en het GRINS-onderzoeksprogramma vergeleek ESG-profielen met wanbetalingspercentages in een portefeuille van een Italiaans kredietbureau. Voor bedrijven met dezelfde lage of midden-lage kredietscore was het wanbetalingspercentage tot 70% hoger wanneer het ESG-profiel laag was in plaats van hoog. Het is één analyse van één markt. Het verklaart nog steeds waarom kredietteams zijn begonnen te vragen.
Investeerders laten zien waar het echte probleem ligt. In het onderzoek van EY uit 2024 onder institutionele investeerders zei 80% dat de materialiteit en vergelijkbaarheid van duurzaamheidsrapportage verbeterd moeten worden. Voor nauwkeurigheid was dit cijfer 62%. Ze vragen niet om meer rapporten. Ze vragen om cijfers die ze kunnen vertrouwen en vergelijken. Banken en inkoopteams staan voor hetzelfde probleem met hun mkb-leveranciers en klanten.
Het echte risico voor een mkb-bedrijf is zelden een slecht resultaat. Het risico is een cijfer dat niemand binnen het bedrijf kan uitleggen wanneer de vervolgvraag komt.
De kern-ESG-metrics voor het mkb
Zoek naar ESG-KPI's en u vindt lijsten van 10, 15 of 40 indicatoren, elk opgesteld door een andere auteur. Een mkb-bedrijf dat banken en klanten moet antwoorden, kan een kortere route nemen. De lijst bestaat al. De Basismodule van VSME definieert de metrieken in de disclosures B3 tot en met B11. De Vrijwillige Standaard 2026 is gebaseerd op VSME. Voor boekjaren vanaf 1 januari 2027 stelt deze ook de grens aan wat een CSRD-rapporterende klant van een kleinere leverancier mag eisen voor zijn eigen rapportage.
U hoeft geen ESG-dashboard te bedenken. U moet het dashboard invullen dat uw tegenpartijen al herkennen.
| Metriek | Eenheid | VSME | Gebruikelijk brondocument | Gebruikelijke eigenaar |
|---|---|---|---|---|
| Totaal energieverbruik, uitgesplitst naar elektriciteit en brandstoffen, hernieuwbaar en niet-hernieuwbaar | MWh | B3 | Facturen voor elektriciteit en gas, brandstofkaartafschriften, meterstanden | Facilitaire zaken en financiën |
| Scope 1-broeikasgasemissies (brandstof verbrand in uw eigen ketels, voertuigen en machines, plus lekken van koelmiddelen) | tCO₂e | B3 | Brandstofregistraties, onderhoudslogboeken van airconditioning | Operationele zaken |
| Locatiegebonden Scope 2-emissies (ingekochte elektriciteit, warmte, stoom of koeling) | tCO₂e | B3 | Energiefacturen plus een benoemde netemissiefactor | Financiën of faciliteiten |
| BKG-intensiteit | tCO₂e per euro omzet | B3 | De bovenstaande emissies en omzet uit de financiële overzichten | Financiën |
| Wateronttrekking, afzonderlijk weergegeven voor locaties in gebieden met hoge waterstress | m³ | B6 | Waterfacturen, meterstanden | Faciliteiten |
| Gegenereerd afval (gevaarlijk en niet-gevaarlijk) en afval dat naar recycling of hergebruik gaat | ton | B7 | Rapporten van afvalverwerkers, afvaloverdrachtsbonnen | Operationele zaken |
| Werknemers naar contracttype en geslacht (ook per land als u mensen in meer dan één land in dienst heeft) | Aantal werknemers of FTE | B8 | Loonadministratie | HR |
| Personeelsverloop (vanaf 50 werknemers) | % | B8 | Loonlijst van uitdiensttreders | HR |
| Meldbare arbeidsongevallen (aantal en frequentie) en dodelijke ongevallen | Aantal, frequentie | B9 | Ongevallenregister, gewerkte uren | HR of gezondheid en veiligheid |
| Beloning op of boven het minimumloon, loonkloof tussen mannen en vrouwen, dekkingsgraad collectieve onderhandelingen, opleidingsuren naar geslacht | Ja of nee, %, uren | B10 | Loonadministratie, opleidingsgegevens | HR |
| Veroordelingen en boetes voor corruptie en omkoping | Aantal, € | B11 | Juridische en nalevingsdocumenten | Beheer |
Twee aanvullende disclosures zijn alleen van toepassing in specifieke situaties. B4 heeft betrekking op verontreinigende stoffen die u al rapporteert op grond van de wet of een milieumanagementsysteem. B5 heeft betrekking op locaties in of nabij biodiversiteitsgevoelige gebieden. Als geen van beide van toepassing is, legt u die beslissing vast en gaat u verder.
Bekijk de tabel nog eens. Bijna elk cijfer bestaat al ergens in het bedrijf. Geen van hen is een score.
De standaard schaalt ook mee met de omvang van de onderneming. Personeelsverloop is pas verplicht vanaf 50 werknemers. De genderloonkloof mag worden weggelaten onder een personeelsbestand van 150, een drempel die vanaf 7 juni 2031 daalt naar 100. Onder de Vrijwillige Standaard 2026 zijn verschillende van de veeleisendere milieugegevenspunten vrijwillig voor ondernemingen met 10 werknemers of minder.
Formules die mkb-cijfers vergelijkbaar maken
Een cijfer kan alleen worden vergeleken als iedereen het op dezelfde manier berekent. VSME geeft de formules. Gebruik deze, zelfs wanneer een vragenlijst een eigen variant voorstelt.
| Metriek | Formule in VSME | Voorbeeld |
|---|---|---|
| BKG-intensiteit | (Scope 1 + location-based Scope 2) ÷ omzet in euro | 1.870 tCO₂e ÷ € 6,84 miljoen = 0,000273 tCO₂e per euro, wat ongeveer 273 ton per € 1 miljoen is |
| Ongevallencijfer | Aantal registreerbare ongevallen ÷ totaal gewerkte uren × 200.000 | 3 ÷ 80.000 × 200.000 = 7,5 (het VSME-voorbeeld: 40 werknemers bij 2.000 uur elk) |
| Personeelsverloop | Werknemers die het bedrijf in de loop van het jaar hebben verlaten ÷ gemiddeld aantal werknemers × 100 | Illustratie: 10 vertrekkers ÷ 80 gemiddelde werknemers × 100 = 12,5% |
| Loonkloof tussen mannen en vrouwen | (Gemiddeld bruto uurloon van mannen − gemiddeld bruto uurloon van vrouwen) ÷ gemiddeld bruto uurloon van mannen × 100 | Illustratie: (€ 25,00 − € 23,00) ÷ € 25,00 × 100 = 8% |
| Brandstof omgezet naar energie | Liters × dichtheid × netto calorische waarde, vervolgens omgezet naar MWh | Met de dieselwaarden in de VSME-richtlijn (0,84 kg per liter, 43 TJ per 1.000 ton) is 10.000 liter diesel ongeveer 100 MWh |
Het intensiteitsvoorbeeld toont een praktisch detail. Per euro is de ratio een zeer klein getal. Veel lezers vinden het gemakkelijker om per €1 miljoen omzet te volgen. De ratio is hetzelfde. Alleen de presentatie verandert.
Hoe u ESG-prestaties in de praktijk meet
De gegevens bestaan meestal al. Energie staat op facturen. Brandstof staat op kaartafschriften. Personeelsbestand, uitstromers en loon staan in de loonadministratie. Ongevallen staan in het ongevallenregister.
Wat meestal ontbreekt is eigenaarschap. Niemand is gevraagd om die gegevens samen te brengen voor één periode, in één eenheid, volgens één set regels. Dat is het werkelijke werk. Het is ook de reden waarom de eerste beslissing is wie eigenaar is van elk cijfer, vóór enige template of tool.
- Bepaal de afbakening en de periode. Gebruik dezelfde juridische entiteiten en hetzelfde boekjaar als uw financiële overzichten.
- Wijs een verantwoordelijke en een plaatsvervanger aan voor elk cijfer.
- Verzamel activiteitsgegevens in hun oorspronkelijke eenheid: kWh uit facturen, liters uit tankkaarten, kubieke meters gas, kilogram afval.
- Converteer energie naar MWh. Bewaar de conversiewaarden die u hebt gebruikt.
- Pas benoemde emissiefactoren toe. Registreer de bron, het jaar en het land van elke factor.
- Bereken de resultaten en bewaar het werkbestand bij het rapport.
- Vergelijk elk cijfer met het voorgaande jaar. Vraag de eigenaar om elke grote wijziging toe te lichten, bijvoorbeeld alles boven 20%.
- Bevries een gedateerde versie voordat u iets buiten het bedrijf verstuurt.
De emissiefactor maakt deel uit van het cijfer
Scope 2 is waar het MKB het vaakst verrast wordt. De VSME-richtlijn bevat een uitgewerkt voorbeeld. Het kantoor van een bedrijf in Parijs verbruikte in 2022 282 MWh elektriciteit. Met een Franse netfactor van 73 g CO₂e per kWh komen de Scope 2-emissies uit op 20,6 ton.
Houd nu het kantoor en verander het net. De statistiekdienst van het Franse Ministerie voor Ecologische Transitie rapporteert op basis van IEA-gegevens hoeveel CO₂ het kostte om één kWh elektriciteit te produceren in 2023. Het cijfer was 27 g in Zweden, 49 g in Frankrijk, 366 g in Duitsland en 636 g in Polen. Het EU-gemiddelde was 224 g.
Hetzelfde kantoor, dezelfde 282 MWh, een ander elektriciteitsnet
Ton CO₂ uit 282 MWh bij de elektriciteitsproductie-intensiteit van 2023
- Land
- EU-gemiddelde
Alleen ter illustratie. Kantoorverbruik uit het VSME Scope 2-voorbeeld. Intensiteiten uit SDES, Climate change observations 2025 edition, gebaseerd op IEA-gegevens. Opwekkingsintensiteit is geen officiële Scope 2-factor. Gebruik in uw rapport een benoemde factorbron en jaar.
Er is niets aan het gebouw veranderd. Alleen het elektriciteitsnet is veranderd. Het resultaat gaat van minder dan 8 ton naar bijna 180 ton.
Daarom voert een bedrijf met vestigingen in meer dan één land energie apart in voor elk land. Het is ook de reden waarom één land twee verschillende cijfers kan tonen. Het VSME-voorbeeld gebruikt 73 g voor Frankrijk in 2022. De statistieken van 2023 tonen 49 g. Het jaar is anders en de methode ook.
De regel volgt hieruit. Elke emissiewaarde moet worden opgeslagen met de bijbehorende factor: bron, jaar, land en methode. De Basismodule vraagt om location-based Scope 2, waarbij de gemiddelde factor van het net wordt gebruikt waar u de elektriciteit verbruikt. Een market-based waarde, die uw elektriciteitscontract weerspiegelt, is optioneel.
VSME vermeldt factorenbronnen die een mkb-bedrijf kan gebruiken. Deze omvatten ADEME Base Empreinte, de IPCC Emission Factor Database, de residual mix-factoren van de Association of Issuing Bodies en JRC-factoren voor elektriciteitsverbruik. De standaard staat ook gezaghebbende nationale bronnen toe die beter bij uw situatie passen.
Precisie hoort waar de tonnen zijn
De VSME-richtlijn bevat ook een nuttige les over precisie. In het voorbeeld met stookolie voegen methaan en lachgas ongeveer 1 ton toe aan 301,5 ton CO₂. Dat is ongeveer 0,3% van het totaal. De standaard stelt dat dit als ruim binnen een aanvaardbare rapportagefout kan worden beschouwd.
Ons voorbeeldrapport toont hetzelfde patroon op bedrijfsniveau. Blueriver Logistics, een fictief wegtransportbedrijf, verbruikt ongeveer 9.500 MWh aan energie. Ongeveer 96% daarvan is brandstof. Ongeveer 96% van zijn 1.870 ton aan emissies valt onder Scope 1. Voor een bedrijf als dit is een uur besteed aan het controleren van tankkaarttotalen meer waard dan een dag besteed aan het verfijnen van de kantoorstroom.
Vind eerst waar uw tonnen zich bevinden. Richt uw precisie daar vervolgens op.
ESG-koolstofrapportage voor het mkb is één onderdeel van ESG-prestaties
Veel zoekopdrachten naar ESG-koolstofrapportage voor het mkb leiden naar koolstofcalculators en producten voor koolstofinventarisatie. Die doen echt hun werk. VSME zelf vermeldt gratis tools, zoals de SME Climate Hub, om een broeikasgasinventaris op te stellen. De output van een dergelijke tool kan worden gebruikt voor openbaarmaking B3. Het is nog steeds niet hetzelfde als het rapporteren van ESG-prestatie-indicatoren in een VSME-rapport.
Koolstofinventaris vs. VSME-prestatierapport
Gerelateerd werk met een andere scope
Koolstofinventaris
- Alleen broeikasgassen
- Vaak uitgebreid van Scope 1 en 2 naar Scope 3
- Output: een voetafdruk in ton CO₂e
- Nuttig voor het plannen van reducties
VSME-prestatierapport
- Energie, Scope 1, locatiegebaseerde Scope 2 en broeikasgasintensiteit in B3
- Water, afval, personeel, veiligheid, beloning en bedrijfsvoering
- Scope 3 is geen verplichte Basismodule-metriek
- Output: één rapport dat banken en klanten erkennen
Een carbon footprint kan één input voor het rapport zijn. Het kan de rest van de Basismodule niet vervangen.
Scope 3 vereist een duidelijk antwoord. VSME vraagt u dit te overwegen waar uw activiteiten het relevant maken. Als u het rapporteert, neemt u de significante categorieën op. Het is geen verplicht cijfer in de Basismodule.
Wat maakt een ESG-cijfer geloofwaardig
De vervolgvragen van een bank of de auditor van een klant zijn voorspelbaar. Beantwoord ze voor elk cijfer voordat iemand erom vraagt.
- Bron: uit welk document komt het cijfer? Wordt dat document bewaard?
- Periode: heeft het betrekking op dezelfde twaalf maanden als de financiële overzichten?
- Eenheid: is de eenheid vermeld? Is het de eenheid die de standaard vereist?
- Factor: zijn de bron, het jaar en het land van elke emissiefactor vastgelegd?
- Methode: is de formule degene uit VSME, met vermelding van de basis op basis van personeelsaantal of FTE?
- Eigenaar: wie heeft het cijfer geproduceerd en wie heeft het gecontroleerd?
- Nullen: is elke nul bevestigd, of alleen aangenomen?
- Niet van toepassing: is elke weggelaten openbaarmaking een gedocumenteerde beslissing?
Veelvoorkomende fouten in cijfers van het eerste jaar
- Personeelsaantal in de ene sectie en FTE in de andere, zonder te vermelden welke welke is.
- Zelf opgewekte elektriciteit dubbel geteld. Als u elektriciteit produceert uit uw eigen brandstof, telt VSME die energie één keer, als brandstof.
- Energie die aan anderen wordt verkocht, afgetrokken van de verbruikte energie. VSME staat die compensatie niet toe.
- Een marktgebaseerde factor die wordt gebruikt waar een locatiegebaseerde Scope 2 is vereist.
- Een kWh-waarde die in een MWh-veld is ingevoerd. Het bedrijf lijkt dan 1.000 keer meer energie te verbruiken dan het werkelijk doet.
- Kalenderjaar-energie gecombineerd met boekjaar-omzet in de intensiteitsratio.
Rapporteer de metrics met VSME, niet met volledige ESRS
De metrieken hebben een rapportage-instrument nodig. Voor de meeste Europese mkb-bedrijven is dat instrument VSME. EFRAG heeft het ontwikkeld voor niet-beursgenoteerde kleine en middelgrote ondernemingen. Het kent geen vereiste van dubbele materialiteit. De meeste disclosures zijn alleen van toepassing als ze relevant zijn voor uw bedrijf. De Europese Commissie heeft het in juli 2025 aanbevolen.
In 2026 werd de standaard de basis van een EU-gedelegeerde handeling. De Vrijwillige Standaard werd op 21 september 2026 gepubliceerd in het Publicatieblad als Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/1560. Deze is van kracht vanaf 24 september 2026. Onze uitleg over wat VSME is behandelt de standaard, de modules en deze overgang volledig.
De Basismodule bevat de metrieken in dit artikel. De Uitgebreide Module voegt informatie toe die banken en grote klanten vaak aanvullend willen. Voor prestaties zijn twee disclosures het belangrijkst. C3 behandelt GHG-reductiedoelstellingen, met een basisjaar en een doeljaar. C4 behandelt klimaatrisico's. Voeg ze toe wanneer een specifieke tegenpartij erom vraagt. Een doelstelling toont de richting waarin uw cijfers zich moeten bewegen.
De wet van 2026 biedt kleinere leveranciers ook een nieuwe bescherming. Voor boekjaren die aanvangen op of na 1 januari 2027 mag een onderneming die rapporteert onder de CSRD voor haar eigen duurzaamheidsrapportage niet meer dan de standaard vragen van ketenondernemingen met maximaal 1.000 werknemers. Die ondernemingen mogen alles boven die limiet weigeren. Banken en verzekeraars worden aangemoedigd om binnen de standaard te blijven. Het is hen niet verboden om meer te vragen.
Voor detail per disclosure gebruikt u de praktische VSME-gids. Om van eigenaren naar een ondertekend document te gaan, zet u de metrieken om in een ESG-rapport voor het mkb met onze stapsgewijze gids.
Één set cijfers voor elke stakeholder
Dezelfde cijfers beantwoorden de meeste verzoeken. De kostbare fout is ze voor elke vragenlijst opnieuw te berekenen.
| Wie vraagt | Typische vraag | Waar het antwoord staat in een VSME-rapport |
|---|---|---|
| Bank (lening of kredietbeoordeling) | Energieverbruik, Scope 1- en 2-emissies, soms reductiedoelstellingen | B3 (en C3 als u de Comprehensive Module rapporteert) |
| Grote klant (leveranciersportaal) | Emissies, personeel, gezondheid en veiligheid, bedrijfsvoering | B3, B8, B9 en B11 |
| Verzekeraar | Locaties, vervuiling, blootstelling aan klimaatrisico's | B1, B4 en C4 |
| Openbare aanbesteding | Certificaten, beleid, emissies | B1 (certificaten en labels), B2 en B3 |
| Uw eigen management | Trends in energiekosten, emissies en personeelsverloop | Elke metriek, vergeleken met het voorgaande jaar |
Dit zijn slechts voorbeelden. De OESO vond geen gemeenschappelijke aanpak onder financiële instellingen, dus de exacte vragen variëren.
Wanneer een portaal om een andere eenheid vraagt, converteer dan vanuit dezelfde basiswaarde en noteer de conversie. Wanneer er iets buiten de standaard wordt gevraagd, beantwoord dit dan apart. Bouw het rapport niet opnieuw op rond één vragenlijst.
Inconsistentie schaadt het vertrouwen meer dan een bescheiden resultaat. Een bank die 412 MWh in uw rapport ziet en 390 MWh in een leveranciersportaal, zal vragen welk cijfer correct is. Daarna zal men zich afvragen hoe het met de andere cijfers zit.
Uitgewerkt voorbeeld: een voorbeeldrapport voor een fictief bedrijf
Blueriver Logistics BV is een fictief wegtransport- en opslagbedrijf. Het heeft 85 werknemers (FTE) en vestigingen in Nederland, Duitsland en Frankrijk. De cijfers zijn realistisch maar verzonnen. ESGDO publiceert het rapport zodat lezers een afgerond resultaat kunnen zien voordat ze aan hun eigen rapport beginnen.
Blueriver Logistics BV, verslagjaar 2025
Kerncijfers uit een voorbeeld-VSME-rapport (fictief bedrijf)
9.503 MWh totaal energieverbruik
96% van energie uit brandstoffen
1.870 t Scope 1- en 2-emissies (CO₂e)
273 t CO₂e per € 1 miljoen omzet
−12% emissies vergeleken met het basisjaar 2022
17% personeelsverloop
Fictief bedrijf met realistische maar verzonnen cijfers. Emissies zijn Scope 1 en locatiegebonden Scope 2.
Lees deze cijfers als prestaties, niet als een lijst. De uitstoot bedraagt 1.870 ton, 12% onder het basisjaar 2022 van 2.125 ton. Het doel is een reductie van 50% tegen 2030. Brandstof is vrijwel volledig verantwoordelijk, dus het klimaatplan gaat vooral over het wagenpark. Elektriciteit wordt per land afzonderlijk ingevoerd, omdat de netfactoren verschillen. Aan de sociale kant bedraagt het personeelsverloop 17% en het loonverschil tussen mannen en vrouwen 7%. Cao's dekken 86% van de werknemers.
U kunt het voorbeeld VSME-rapport lezen, de PDF-versie openen of dezelfde cijfers bekijken als gestructureerde XBRL-gegevens. De PDF is wat u verstuurt. Het gegevensbestand is wat het rapport van volgend jaar laat voortbouwen op de cijfers van dit jaar.
Waar ESGDO past
ESGDO is rapportagesoftware gebouwd rond VSME. Het volgt de structuur die in dit artikel wordt beschreven. Energie wordt per land afzonderlijk ingevoerd. Elke berekende emissiewaarde is afkomstig uit een gepubliceerde nationale database. De applicatie registreert de bron wanneer zij de waarde toepast. Het voltooide rapport wordt geëxporteerd als PDF en als XBRL-bestand op de EFRAG-taxonomie.
Bekijk de rapportagefuncties van ESGDO of open het voorbeeld-VSME-rapport om de output zelf te beoordelen.
FAQ
Wat zijn de belangrijkste ESG-metrics voor mkb-bedrijven?
Voor de meeste Europese mkb-bedrijven is de meest bruikbare set de Basismodule van VSME. Deze omvat energieverbruik, Scope 1- en locatiegebonden Scope 2-emissies, broeikasgasintensiteit, water, afval, personeelssamenstelling, gezondheid en veiligheid, beloning, opleiding en veroordelingen voor corruptie en omkoping. Banken en grote klanten erkennen deze set. Het vormt ook de basis van het waardeketenplafond van 2026.
Hoe kan een mkb-bedrijf zijn ESG-prestaties meten?
Begin bij de gegevens die het bedrijf al bijhoudt: energiefacturen, tankkaartoverzichten, loonadministratie en het ongevallenregister. Leg de rapportageperiode vast, wijs een verantwoordelijke aan voor elk cijfer en reken energie om naar MWh. Pas benoemde emissiefactoren toe en bewaar het berekeningsbestand. Vergelijk elk cijfer met het voorgaande jaar. ESG-prestaties zijn de trend, niet alleen het afzonderlijke cijfer.
Welke emissiefactoren moet een mkb-bedrijf gebruiken?
VSME vermeldt bronnen zoals ADEME Base Empreinte, de IPCC Emission Factor Database, de residual mix-factoren van de Association of Issuing Bodies en JRC-factoren voor elektriciteitsverbruik. Het staat ook gezaghebbende nationale bronnen toe. Gebruik voor location-based Scope 2 de netfactor van het land waar u de elektriciteit verbruikt. Registreer altijd de bron, het jaar en het land van elke factor.
Moeten mkb-bedrijven Scope 3-emissies rapporteren?
Scope 3 is geen verplichte indicator in de VSME-basismodule. De standaard vraagt u om dit te overwegen waar uw activiteiten het relevant maken. Als u het rapporteert, neemt u de significante categorieën op. Een klant of een bank kan er echter nog steeds om vragen. Geef in dat geval een gedocumenteerde schatting of verklaar duidelijk dat deze nog niet is berekend.
Wat is het verschil tussen een ESG-rating en ESG-prestaties?
ESG-prestaties zijn uw eigen gemeten cijfers, zoals MWh, ton CO₂e en ongevalscijfers. Een ESG-rating is een score die een platform of een bureau u geeft, meestal op basis van zijn eigen vragenlijst en methode. Een rating kan uw cijfers gebruiken. Deze vervangt ze niet.
Is een carbon footprint hetzelfde als een ESG-rapport?
Nee. Een carbon footprint dekt alleen broeikasgassen. Een ESG-rapport onder de VSME dekt ook energie, water, afval, personeel, gezondheid en veiligheid, beloning en bedrijfsvoering. Een carbon footprint kan het emissiegedeelte van het rapport voeden. Het kan de rest niet vervangen.
Hoe vaak moet een mkb-bedrijf ESG-prestaties meten?
Een VSME-rapport bestrijkt één jaar. Vanaf het tweede rapportagejaar zijn vergelijkende cijfers voor het voorgaande jaar vereist. Veel bedrijven verzamelen ook maandelijks of per kwartaal energie- en brandstofgegevens. Dat maakt fouten gemakkelijker te vinden voordat het jaar wordt afgesloten.
Belangrijkste conclusies
- ESG-prestaties voor het mkb zijn een korte reeks cijfers, elk jaar op dezelfde manier gemeten, elk met een benoemde bron. Het is geen rating.
- De metrieklijst bestaat al. De VSME-basismodule (B3–B11) omvat energie, Scope 1 en 2, broeikasgasintensiteit, water, afval, personeel, veiligheid, beloning, opleiding en bedrijfsvoering.
- De meeste gegevens staan al in facturen, brandstofregistraties, loonadministratie en het ongevallenregister. Eigenaarschap is het moeilijke deel.
- Elk emissiecijfer heeft zijn factor nodig, met bron, jaar, land en methode. Dezelfde 282 MWh kan 8 ton of 180 ton betekenen, afhankelijk van het net.
- Leg uw precisie waar uw tonnen liggen. Voor veel mkb-bedrijven betekent dat brandstofgegevens.
- Rapporteer één keer met VSME en hergebruik dezelfde cijfers voor banken, klanten en aanbestedingen. Lees voor de standaard wat VSME is. Gebruik voor het volledige project de handleiding voor het opstellen van een mkb-ESG-rapport.
Bronnen
- EFRAG: VSME-standaard (december 2024), informatieverschaffing B3 tot B11 en richtlijnen over energie, broeikasgasemissies en personeelsindicatoren
- Europese Commissie: Aanbeveling (EU) 2025/1710 van de Commissie betreffende een vrijwillige standaard voor duurzaamheidsrapportage voor het mkb (30 juli 2025)
- Europese Commissie: Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/1560 tot vaststelling van duurzaamheidsrapportagestandaarden voor vrijwillig gebruik door ondernemingen die onder het waardeketenplafond vallen (vastgesteld op 3 juli 2026, gepubliceerd op 21 september 2026)
- Linklaters Sustainable Futures: Herziene ESRS en vrijwillige rapportagestandaard gepubliceerd in het Publicatieblad van de EU (21 september 2026)
- Platform voor Duurzame Financiering: Stroomlijning van duurzame financiering voor het mkb (2025)
- OESO: Financiering van het mkb voor duurzaamheid: strategieën en benaderingen van financiële instellingen
- EY: Global Institutional Investor Survey 2024
- CRIF en GRINS: Beleidsnotitie over het mkb, ESG-beoordeling en kredietrisico (2025)
- SDES, Frans Ministerie voor Ecologische Transitie: Klimaatveranderingsobservaties, editie 2025: elektriciteit, transport en LULUCF (CO₂ per kWh elektriciteit in 2023, op basis van IEA-gegevens)
- Greenhouse Gas Protocol: Corporate Accounting and Reporting Standard