Door deze website te gebruiken, gaat u akkoord met het gebruik van cookies zoals beschreven in ons Privacybeleid.

Wat is de vsme-afbeelding
Beoordelingen
(25)

Wat is VSME? De vrijwillige ESG-rapportagestandaard voor het mkb

In dezelfde week zoekt een Poolse leverancier naar “co to jest VSME”, een Spaanse exporteur zoekt naar “rendición de informes VSME” en een Duitse werkplaatshouder typt “VSME Bericht Beispiel”. Drie talen, één situatie. Iemand belangrijk heeft gevraagd om duurzaamheidsgegevens. Vier onbekende letters verschenen in het verzoek.

Deze gids legt uit wat VSME is, voor wie het bedoeld is, wat erin staat en hoe een kleine of middelgrote onderneming (kmo) het daadwerkelijk gebruikt. Het is geschreven voor eigenaren, financiële leidinggevenden, accountants en adviseurs die de norm één keer, goed uitgelegd, nodig hebben.

Beide kanten van het probleem liggen mij na aan het hart. Bijna twee decennia lang leidde ik technologiebedrijven die rapportageverzoeken van anderen ontvingen. De afgelopen twee jaar bouw ik ESGDO rond deze specifieke standaard. Die combinatie bepaalt wat ik hier belangrijk vind. Niet de standaard zelf, maar het kennen van beide perspectieven.

Er is ook nog een andere wijziging. In 2026 hield VSME op louter een nuttige EFRAG-sjabloon te zijn. Het werd de basis van een EU-verordening, van kracht vanaf 24 september 2026. Daarmee kwam iets wat geen enkele rapportagestandaard eerder aan het mkb had geboden. Het stelt een grens aan wat uw grootste klanten u mogen vragen.

Wat VSME is

VSME is de vrijwillige duurzaamheidsrapportagestandaard voor niet-beursgenoteerde micro-, kleine en middelgrote ondernemingen. EFRAG, de instantie die ook de European Sustainability Reporting Standards (ESRS) voor grote bedrijven opstelt, heeft deze in december 2024 aan de Europese Commissie overhandigd. De standaard is voortgekomen uit het SME Relief Package van de Commissie van september 2023, waarin werd gevraagd om een eenvoudige, gestandaardiseerde manier voor kleinere bedrijven om ESG-informatie te rapporteren.

Lees de eigen doelstelling van de standaard en de ontwerpintentie is duidelijk. VSME bestaat om kleinere bedrijven te helpen bij het beantwoorden van duurzaamheidsverzoeken van grote klanten. Banken en investeerders volgen. Een voltooid rapport vergemakkelijkt de toegang tot financiering. Bedrijven kunnen het ook gebruiken om hun eigen milieu- en sociale kwesties te beheren. En het draagt bij aan een duurzamere economie. Let op de volgorde. Het beantwoorden van anderen komt op de eerste plaats.

Dat onderscheid is belangrijk, omdat het elke ontwerpkeuze in de standaard verklaart. Er is geen vereiste van dubbele materialiteit. Er is geen vereiste voor een externe audit. De meeste openbaarmakingen zijn alleen “indien van toepassing” op uw bedrijf. De standaard is kort genoeg dat een bedrijf zonder duurzaamheidsafdeling deze kan doorwerken. De standaard is ook gestructureerd genoeg dat een kredietbeoordelaar of een inkoopteam het formaat herkent.

De omvang van het probleem dat het aanpakt is reëel. De OESO ontdekte dat de meeste ondervraagde financiële instellingen al duurzaamheidsgegevens opvragen bij hun mkb-klanten. Ongeveer 60% verkrijgt die gegevens rechtstreeks van de klant. Elk van die instellingen was voorheen vrij om zijn eigen vragenlijst te bedenken. VSME is de poging om een archiefkast vol maatwerkformulieren te vervangen door één rapport dat u één keer opstelt.

Van EFRAG-standaard naar EU-wetgeving: wat er in 2025 en 2026 veranderde

De meeste uitleg over VSME online beschrijft nog steeds het EFRAG-document van december 2024. Die beschrijving is inmiddels onvolledig. Dat verschil is belangrijk als u dit jaar kiest welke tekst u als uitgangspunt neemt.

Van EFRAG-sjabloon naar EU-wetgeving

Status van de standaard per 23 september 2026

  1. 17 december 2024

    EFRAG levert VSME op aan de Europese Commissie

    Bruikbaar, maar zonder juridische status

  2. 30 juli 2025

    Aanbeveling van de Commissie (EU) 2025/1710

    Officiële steun voor ondernemingen met minder dan 250 werknemers. Dit is de versie die de meeste handleidingen nog steeds beschrijven.

  3. 3 juli 2026

    Gedelegeerde handeling C(2026) 5011 aangenomen

    Vrijwillige standaard op basis van VSME, afgestemd op de herziene ESRS. Deze stelt ook de waardeketenlimiet vast.

  4. 4 september 2026

    Controle door Parlement en Raad eindigt zonder bezwaar

    De tekst werd definitief

  5. 21 september 2026

    Gepubliceerd in het Publicatieblad als Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/1560

    De als C(2026) 5011 aangenomen handeling ontvangt haar officiële nummer

  6. 24 september 2026

    De verordening treedt in werking

    Open voor vrijwillig gebruik door elke onderneming buiten de verplichte CSRD-rapportage. Leg vast welke versie uw rapport heeft gebruikt.

  7. Boekjaren vanaf 1 januari 2027

    De cap voor de waardeketen is van toepassing

    De limiet op verzoeken om klantgegevens wordt operationeel

  • Voltooid
  • Nog niet van kracht

De standaard is op geen enkel moment in deze tijdlijn verplicht voor het mkb. Controleer de officiële status voordat u een datum als zeker beschouwt.

Bron: https://esgdo.com · Wat is VSME?

Status gecontroleerd op 23 september 2026. De Vrijwillige Standaard is op 21 september 2026 gepubliceerd in het Publicatieblad als Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/1560. Deze treedt in werking op 24 september 2026, de derde dag na publicatie. Twee korte nieuwsberichten behandelen de laatste stappen: de toetsing eindigt zonder bezwaar en de Vrijwillige Standaard wordt gepubliceerd in het Publicatieblad.

Twee mijlpalen op die lijn verdienen meer dan een label.

Het publiek groeide tot 1.000 medewerkers

De aanbeveling van 2025 richtte de VSME op ondernemingen met minder dan 250 werknemers. De vrijwillige norm van 2026 is bedoeld voor ondernemingen die niet meer dan gemiddeld 1.000 werknemers hebben en niet onderworpen zijn aan verplichte rapportage. De norm die is ontwikkeld voor kleine bedrijven bereikt nu officieel bedrijven die vier keer zo groot zijn. Dit is een gevolg van de Omnibus I-hervormingen, die de verplichte CSRD-rapportage hebben verplaatst naar ondernemingen met zowel een netto-omzet van meer dan €450 miljoen als meer dan 1.000 werknemers.

Het werk dat u nu aan een VSME-rapport doet, is niet verspild

De gedelegeerde verordening stelt dat wijzigingen aan de VSME-standaard tot een minimum zijn beperkt en voornamelijk zijn doorgevoerd om deze af te stemmen op de herziene ESRS. Daar zit een bewuste reden achter. Elke significante toevoeging zou het referentieniveau van de waardeketencap verhogen en de bescherming die deze aan kleinere leveranciers biedt, verzwakken. De modules, de openbaarmakingscodes en de logica van “indien van toepassing” worden allemaal overgenomen.

Praktische opmerking over namen en versies

De markt zal nog jaren “VSME” blijven zeggen. Het is ook waar mensen naar zoeken. Het juridische instrument heet de Voluntary Standard, vastgelegd in Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/1560. Noteer voor een rapport dat tijdens deze overgang wordt opgesteld in uw basis of preparation welke tekst u hebt toegepast (EFRAG’s VSME van 2024, de Aanbeveling van 2025 of de Voluntary Standard van 2026) en welke templateversie u hebt gebruikt. Eén regel documentatie nu voorkomt later een ongemakkelijk gesprek met een auditor of een bank.

Nog een detail heeft praktische gevolgen. Vanaf 24 september 2026, de datum waarop de verordening in werking treedt, wordt de Aanbeveling van 2025 geacht geen rechtsgevolgen meer te hebben. Financiële instellingen worden nog steeds aangemoedigd om hun verzoeken binnen de standaard te houden. Dat is een aanmoediging, geen verbod.

Voor wie VSME bedoeld is

Het aantal van 1.000 werknemers hierboven en de rij van 250 werknemers hieronder zijn geen twee versies van dezelfde test. Het ene geeft aan voor wie de Vrijwillige Standaard van 2026 bedoeld is. Het andere is hoe het EU-boekhoudrecht micro-, kleine en middelgrote ondernemingen nog steeds definieert. Ze beantwoorden verschillende vragen.

De oorspronkelijke VSME-standaard is gericht op ondernemingen waarvan de effecten niet zijn toegelaten tot de handel op een door de EU gereguleerde markt, waarbij de grootteklassen van de Richtlijn boekhouding worden gebruikt. Een onderneming valt in een categorie wanneer zij twee van de drie drempels niet overschrijdt. Daarom kan een onderneming meer dan 250 personen in dienst hebben en toch als "middelgroot" worden aangemerkt. Het aantal werknemers is slechts één van de drie criteria. De modules gebruiken deze klassen nog steeds voor evenredigheid. De uiterste grens van 2026 is een afzonderlijke, ruimere regel.

Categorie Balanstotaal Netto-omzet Gemiddeld aantal werknemers
Micro €450,000 €900,000 10
Klein €5 miljoen €10 miljoen 50
Midden €25 miljoen €50 miljoen 250

De Vrijwillige Standaard van 2026 herschrijft de tabel niet. Deze voegt een bredere buitenste ring toe: elke onderneming met maximaal 1.000 werknemers die niet onder het verplichte regime valt. In de praktijk dekt dit de overgrote meerderheid van Europese leveranciers. Het omvat nu ook de middelgrote ondernemingen die door Omnibus I buiten de CSRD-reikwijdte zijn gevallen en nog steeds vragenlijsten van hun klanten ontvangen.

Micro-ondernemingen

De basismodule is de beoogde aanpak. Onder de norm van 2026 zijn verschillende van de veeleisendere milieugegevenspunten vrijwillig voor ondernemingen met 10 of minder werknemers.

Kleine en middelgrote leveranciers

De kern doelgroep. Basismodule als minimum, met de uitgebreide module toegevoegd wanneer een bank of belangrijke klant de extra details echt nodig heeft.

Bedrijven tot 1.000 werknemers

Nieuw in beeld onder de Vrijwillige Standaard 2026. Ze vallen buiten de verplichte reikwijdte en bevinden zich nog steeds binnen iemands waardeketen. Ze hebben nu een gedefinieerd rapportageplafond.

Wat erin zit: Basismodule en Uitgebreide module

VSME heeft twee modules. De Basismodule omvat de disclosures B1 en B2 plus de basismetrieken B3 tot en met B11. De Uitgebreide Module voegt C1 tot en met C9 toe, de datapunten die banken, investeerders en grote zakelijke klanten doorgaans bovenop de basis vragen. Het toepassen van de Basismodule is een voorwaarde voor het toepassen van de Uitgebreide Module. Er is geen directe weg naar de C-serie.

Basismodule (B1–B11)

Code Disclosure Wat het dekt
B1 Basis voor opstelling Welke optie u hebt gekozen (alleen Basis, of Basis plus Uitgebreid), individuele of geconsolideerde rapportage, rechtsvorm, NACE-codes, balans, omzet, werknemers, locaties en eventuele duurzaamheidscertificaten of -labels
B2 Praktijken, beleid en toekomstige initiatieven Of u praktijken, beleid of geplande initiatieven hebt voor de overgang naar een duurzamere economie
B3 Energie en broeikasgasemissies Totale energieverbruik in MWh met een uitsplitsing, plus geschatte bruto Scope 1- en locatiegebaseerde Scope 2-emissies in tonnen CO₂-equivalent, volgens de GHG Protocol Corporate Standard
B4 Verontreiniging van lucht, water en bodem Verontreinigende stoffen die u al verplicht bent te rapporteren onder andere wetgeving, indien van toepassing
B5 Biodiversiteit Aantal en oppervlakte in hectares van locaties die eigendom zijn, gehuurd of beheerd worden in of nabij biodiversiteitsgevoelige gebieden
B6 Water Totale wateronttrekking, afzonderlijk voor locaties in gebieden met hoge waterstress; waterverbruik waar productieprocessen significant water verbruiken
B7 Hulpbronnengebruik, circulaire economie en afval Of en hoe circulaire principes worden toegepast; jaarlijkse afvalsplitsing in gevaarlijk en niet-gevaarlijk afval; afval dat wordt gerecycled of hergebruikt; materiaalmassastroom in materiaalintensieve sectoren
B8 Personeelsbestand: algemene kenmerken Werknemers naar contracttype, geslacht en land van het contract wanneer u in meer dan één land actief bent; personeelsverloop als u 50 of meer mensen in dienst heeft
B9 Personeel: gezondheid en veiligheid Aantal en percentage van registreerbare arbeidsongevallen en dodelijke ongevallen als gevolg van arbeidsgerelateerd letsel of ziekte
B10 Personeel: beloning, collectieve onderhandelingen en opleiding Of de beloning voldoet aan of hoger is dan het toepasselijke minimumloon, de loonkloof tussen mannen en vrouwen, de dekking van collectieve onderhandelingen en het gemiddelde aantal jaarlijkse opleidingsuren per werknemer naar geslacht
B11 Veroordelingen en boetes voor corruptie en omkoping Aantal veroordelingen en totale boetes, indien van toepassing in de verslagperiode

Kijk goed naar de proportionaliteit die in die lijst is ingebouwd, want dat is het onderdeel dat mensen over het hoofd zien. De openbaarmaking van de loonkloof tussen mannen en vrouwen mag worden weggelaten door een onderneming met minder dan 150 werknemers. Die drempel daalt naar 100 vanaf 7 juni 2031. Personeelsverloop is alleen vereist vanaf 50 werknemers. Waterverbruik komt alleen aan bod als uw processen daadwerkelijk water verbruiken. Een consultancy met tien personen en een chemische fabriek produceren niet hetzelfde rapport. De norm is op die veronderstelling geschreven.

Uitgebreide module (C1–C9)

Code Disclosure
C1Strategie: bedrijfsmodel en duurzaamheidsgerelateerde initiatieven
C2Beschrijving van praktijken, beleid en toekomstige initiatieven (de narratieve versie van B2)
C3Doelstellingen voor broeikasgasreductie en klimaattransitie
C4Klimaatrisico's
C5Aanvullende algemene kenmerken van het personeelsbestand
C6Aanvullende informatie over het eigen personeelsbestand: mensenrechtenbeleid en -processen
C7Ernstige negatieve mensenrechtenincidenten
C8Inkomsten uit bepaalde sectoren en uitsluiting van EU-referentiebenchmarks
C9Genderdiversiteitsratio in het bestuursorgaan

C2 is waar het meeste schrijfwerk plaatsvindt. Het is ook waar mkb-bedrijven het vaakst vastlopen voor een lege pagina. EFRAG publiceerde een ondersteunende gids over disclosure C2 vol met concrete voorbeelden, van LED-retrofits en routeoptimalisatie tot klokkenluiderskanalen en leverancierscodes. Die voorbeelden zijn illustratief, geen checklist die u moet afwerken.

Alleen de basismodule, of de basismodule plus de uitgebreide module?

U verklaart het antwoord in B1, als Optie A (alleen Basis Module) of Optie B (Basis en Uitgebreid). Zodra een module is gekozen, past u deze volledig toe. U laat een openbaarmaking alleen achterwege wanneer deze niet van toepassing is. U laat deze niet achterwege omdat u deze liever wilt overslaan.

De beslissingsregel die in de praktijk standhoudt, is weinig glamoureus. Laat de tegenpartij beslissen. Als een specifieke bank, investeerder of sleutelklant heeft gevraagd om doelstellingen, klimaatrisico of mensenrechtenprocessen, hebt u de Uitgebreide Module nodig. Als niemand erom heeft gevraagd, is Basis een volledig en legitiem rapport, niet een beperkt rapport. Het speculatief toevoegen van de C-serie betekent dat u zich ertoe verbindt narratieve toelichtingen te onderhouden die niemand leest.

Welke optie verklaart u in B1?

Heeft een specifieke bank, investeerder of belangrijke klant u gevraagd naar doelstellingen, klimaatrisico's of processen op het gebied van mensenrechten?

Nee

Optie A: Basismodule

Openbaarmakingen B1 tot en met B11. Een volledig rapport, geen verkorte versie. Het is de beoogde aanpak voor micro-ondernemingen.

Ja

Optie B: Basis en uitgebreid

B1 tot en met B11 plus C1 tot en met C9. Het toepassen van de basis is een vereiste, dus de C-serie wordt toegevoegd, nooit vervangen.

Bron: https://esgdo.com · Wat is VSME?

Voor een vergelijkende beslissingsmatrix voor reële situaties (eerste rapport, herhaalde vragenlijsten van grote klanten, kredietaanvraag, concernstructuur), zie de tabel voor modulekeuze in onze stapsgewijze handleiding voor het opstellen van een mkb-ESG-rapport.

VSME vs ESRS en CSRD

Zoekopdrachten zoals “VSME ESRS” en “vereenvoudigde ESRS” komen meestal van een team dat het verkeerde document heeft gekregen. VSME behandelt dezelfde duurzaamheidsthema’s als de ESRS, dus de familieovereenkomst is reële. Het is geen verkleinde ESRS. Het als zodanig behandelen is de snelste route naar een vastgelopen project.

ESRS vs VSME

Zelfde onderwerpen, bewust andere aanpak

ESRS (CSRD-regime)

  • Verplicht voor ondernemingen binnen de CSRD-werkingssfeer
  • Dubbele materialiteitsbeoordeling vereist
  • Uitgebreide datapunten en toelichting
  • Assurance vereist volgens de richtlijn
  • Output: een wettelijke duurzaamheidsverklaring

VSME / Vrijwillige Standaard

  • Vrijwillig, zonder wettelijke rapportageverplichting
  • “Indien van toepassing”-relevantietest in plaats van dubbele materialiteit
  • Twee modules: B1–B11, en C1–C9 indien nodig
  • Geen externe assurance vereist volgens de standaard
  • Output: één rapport dat uw tegenpartijen erkennen

Als uw bedrijf later onder de verplichte reikwijdte valt, worden schone activiteitsgegevens, GHG-berekeningen en governance-registraties uit een VSME-rapport allemaal overgedragen. De template niet.

Bron: https://esgdo.com · Wat is VSME?

Eén verschil is het waard om duidelijk te vermelden, omdat het maanden werk bespaart. ESRS vereist dat u een formele dubbele materialiteitsbeoordeling uitvoert om te bepalen wat u rapporteert. VSME vervangt dit door een relevantietest die u zelf kunt toepassen: past deze openbaarmaking bij onze feitelijke omstandigheden? Als een openbaarmaking wordt weggelaten, wordt aangenomen dat deze niet van toepassing is. Die ene vervanging is de grootste vereenvoudiging in de standaard.

Voor het langere verhaal over hoe maatschappelijk verantwoord ondernemen is verhard tot de ESG-kaders van vandaag, zie onze deskundige analyse over de evolutie van MVO naar ESG en de SDG's.

De waardeketenlimiet: het recht om nee te zeggen

Hier is het deel waar de meeste uitleggers van “wat is VSME” nog niet aan toe zijn gekomen. Het is ook de reden waarom de gedelegeerde handeling van 2026 belangrijker is dan een versienummer doet vermoeden.

De Omnibus I-hervormingen pakten een klacht aan die de Commissie herhaaldelijk hoorde. Verzoeken die leveranciers bereikten, waren soms onevenredig. Ze kwamen binnen via verschillende, ongecoördineerde en overlappende vragenlijsten. Het antwoord was om de Vrijwillige Standaard om te zetten in een plafond. Ondernemingen die onder het verplichte regime rapporteren, mogen van ondernemingen in hun waardeketen met niet meer dan 1.000 werknemers geen informatie eisen die verder gaat dan de standaard. Die kleinere ondernemingen, die de wet beschermde ondernemingen noemt, hebben een wettelijk recht om alles boven de limiet te weigeren. Een groot bedrijf dat meer vraagt, moet de leverancier vertellen welke extra informatie het opvraagt en dat de leverancier dit mag weigeren.

De waardeketengrens: wie mag wat vragen

Geldt voor boekjaren die beginnen op of na 1 januari 2027

CSRD-plichtige onderneming

Boven €450 miljoen netto-omzet en 1.000 werknemers, rapporterend volgens de Richtlijn jaarrekening

Mag duurzaamheidsgegevens opvragen, maar alleen tot aan de limiet: de datapunten vermeld in bijlage II

Beschermde onderneming

Tot 1.000 werknemers, buiten de verplichte rapportage. Zij moeten worden geïnformeerd wanneer er extra informatie wordt opgevraagd.

Wettelijk recht om alles boven de limiet te weigeren

Wat de limiet niet dekt

  • Verzoeken van banken, verzekeraars en investeerders voor andere doeleinden dan rapportage op grond van de Accountingrichtlijn. Zij worden aangemoedigd, maar niet verplicht, om binnen de standaard te blijven.
  • Vrijwillige uitwisseling van gegevens die in uw sector gebruikelijk zijn
  • Bestaande contractuele of wettelijke verplichtingen om informatie te verstrekken

Bron: https://esgdo.com · Wat is VSME?

De drempel is nauwkeurig gedefinieerd in plaats van aan interpretatie overgelaten. Bijlage II van de gedelegeerde handeling somt de informatieverplichtingen op die eronder vallen, met één lijst voor ondernemingen met meer dan 10 werknemers en een kortere lijst voor ondernemingen met 10 of minder werknemers. De essentiële informatieverplichtingen staan op die lijst. Ze omvatten de B1 basis van opstelling, het totale energieverbruik, de geschatte bruto broeikasgasemissies, wateronttrekking, afval- en recyclingcijfers, de samenstelling van het personeelsbestand, gezondheid en veiligheid, beloning en opleiding. Ze omvatten ook veroordelingen en boetes.

Het maximum heeft zijn eigen beperkingen. Claim niet meer dan het daadwerkelijk doet.

  • De limiet beperkt alleen de gegevens die een grote klant verzamelt voor zijn eigen duurzaamheidsrapport. Het stopt andere commerciële vragen niet.
  • Banken, verzekeraars en deelnemers aan de financiële markt worden aangemoedigd om verzoeken voor andere doeleinden binnen de norm te houden. Aangemoedigd is niet hetzelfde als verboden.
  • Vrijwillige uitwisseling van informatie die in uw sector gebruikelijk is, blijft perfect mogelijk.
  • Bestaande contractuele of wettelijke verplichtingen om informatie te verstrekken worden niet beïnvloed.
  • De limiet geldt voor boekjaren die aanvangen op of na 1 januari 2027. De verordening zelf is van kracht vanaf 24 september 2026. De limiet gaat later in.

De eerlijke samenvatting is dus deze. Vanaf 2027 kan een klant die CSRD-rapporteert niet meer eisen dan de standaard voor zijn eigen rapportage. U kunt naar een wettelijke tekst verwijzen wanneer u weigert. U ontvangt nog steeds de kredietvragenlijst van uw bank, een scorekaart voor aanbestedingen en een vrijwillige leveranciersenquête van een klant. Een volledig VSME-rapport blijft het beste enkele antwoord op al deze verzoeken.

Hoe mkb-bedrijven VSME in de praktijk implementeren

Vraag naar de VSME-implementatie in Warschau, Milaan of Stuttgart en u zult dezelfde drie woorden in verschillende talen horen: implementatie, ondersteuning, begeleiding. Het werk zelf is alledaagser dan de woordenschat doet vermoeden.

  1. Bepaal de grens en de periode. Individueel of geconsolideerd. Gebruik een periode die consistent is met uw financiële overzichten. Vermeld beide in B1.
  2. Doorloop het toepasselijkheidsscherm. Doorloop B4 tot B7 en markeer wat daadwerkelijk van toepassing is op uw locaties en processen. Documenteer de redenering. “Niet van toepassing” moet een beslissing zijn, geen leeg veld.
  3. Kies Optie A of Optie B, op basis van wat een echte tegenpartij heeft gevraagd.
  4. Verzamel activiteitsgegevens. Energiefacturen, brandstofregistraties, water- en afvalcontracten, loonadministratie en personeelsaantallen, het ongevallenregister, certificaten en ondertekende beleidsdocumenten.
  5. Bereken B3. Geschatte bruto Scope 1 en locatiegebaseerde Scope 2, met uw emissiefactoren en hun versies bewaard in het werkbestand. De norm verwacht dat schattingen redelijk en transparant zijn, niet perfect.
  6. Stel op, beoordeel, bevries en deel. Laat financiën en operations alles wat ongewoon hoog of laag lijkt ter discussie stellen voordat u het verzendt.

Wie voor het eerst rapporteert, mist vaak twee zaken. Vergelijkende informatie is verplicht vanaf het tweede rapportagejaar, dus uw eerste rapport vormt een basis waaraan u wordt afgemeten. Het loont de moeite om de definities vroegtijdig correct vast te leggen. En als u ook financiële overzichten opstelt, moet het duurzaamheidsrapport daarmee coherent zijn voor dezelfde periode en zodanig worden gepresenteerd dat de verbanden gemakkelijk te volgen zijn, bijvoorbeeld met kruisverwijzingen.

Voor de volledige projectaanpak, inclusief verantwoordelijken per afdeling en een datachecklist, gebruik onze stapsgewijze handleiding voor het opstellen van een mkb-ESG-rapport. Voor gedetailleerde informatie per openbaarmaking over de VSME-velden zelf, raadpleeg de praktische VSME-gids.

U heeft geen consultant nodig om een Basismodule in te vullen, hoewel een accountant of adviseur die uw administratie al kent, het verzamelen van gegevens aanzienlijk kan versnellen. Wat het meest helpt is structuur. U heeft begeleide velden nodig, validatie van de berekeningen, een opgeslagen audittrail en een export die uw tegenpartij daadwerkelijk kan lezen. Daar zijn de rapportagefuncties van ESGDO op gebouwd. U kunt op onze prijspagina zien wat een volledig rapport kost.

Wat er meestal misgaat. Het ligt zelden aan de norm

Ik heb rapportagesoftware rond VSME gebouwd. Daarvoor heb ik jarenlang bedrijven gerund die datarequests van anderen ontvingen. Ik blijf dezelfde drie fouten zien. Geen daarvan wordt veroorzaakt doordat de standaard moeilijk is.

Het is een dataprobleem vermomd als een schrijfprobleem

Het grootste deel van wat B3, B8, B9 en B10 vragen, bestaat al binnen het bedrijf: energiefacturen, brandstof- en wagenparkregistraties, loonadministratie, het ongevallenregister. Wat ontbreekt, is geen informatie. Het is eigenaarschap: niemand is ooit gevraagd om die bronnen samen te voegen tot één gedateerde set voor één periode. Los dat op en het rapport stelt zich grotendeels vanzelf samen. Sla dat over en geen template zal je redden, hoe goed de software ook is.

Tools worden gekocht voordat de beslissing wordt genomen

Optie A of Optie B is geen technische keuze. Het is een commerciële keuze. Het vergt één enkel gesprek met de bank of de sleutelklant die dit is gestart. Dat gesprek wordt steeds uitgesteld terwijl een tool wordt geëvalueerd. Het bedrijf komt er dan achter dat het een uitgebreid verhaal moet onderhouden waar geen enkele tegenpartij ooit om heeft gevraagd. Vraag eerst, koop daarna.

Het eerste rapport wordt beoordeeld op de verkeerde tijdschaal

Als eigenaar begrijp ik waarom het eerste rapport puur als kosten voelt. Het rendement komt niet met het rapport zelf. Het komt de tweede keer dat iemand ernaar vraagt, wanneer het antwoord een bijlage is in plaats van een project. Het komt opnieuw in jaar twee, wanneer vergelijkende cijfers een document in een staat van dienst veranderen.

Hoe een VSME-rapport eruitziet

Bijna iedereen die voor het eerst een rapportagestandaard leest, stelt vervolgens dezelfde vraag: hoe ziet het eindresultaat er eigenlijk uit? Een terechte vraag. De standaard blijft abstract totdat je een rapport ziet.

Daarom publiceren we een volledig uitgewerkt voorbeeld in plaats van een screenshot. Blueriver Logistics BV is een fictief bedrijf dat door de VSME-structuur wordt geleid van B1 tot de uiteindelijke export, in drie formaten.

De rapportpagina

Lees de voorbeeld-VSME-rapport om te zien hoe de modules eruitzien als een afgewerkt document.

De PDF

De volledige duurzaamheidsrapport-PDF, de versie die u aan een e-mail zou toevoegen of naar een portaal zou uploaden.

Het machineleesbare bestand

Hetzelfde rapport als gestructureerde XBRL-georiënteerde data. Tegenpartijen kunnen de cijfers laden. U kunt de cijfers van vorig jaar meenemen als het rapport van volgend jaar elders wordt opgesteld.

Dat laatste formaat wordt het interessante. EFRAG onderhoudt een VSME Digital Template en XBRL-taxonomie, zodat een rapport als data kan reizen, niet als een document dat iemand opnieuw moet intypen. Banken en grote afnemers kunnen de cijfers inladen. Er is een minder voor de hand liggende reden. Het is belangrijker voor het bedrijf dat de data bezit. Vanaf het tweede jaar vraagt VSME om vergelijkende cijfers. Die cijfers blijven alleen bruikbaar als ze de tool verlaten als een bestand. De PDF is wat u verstuurt. Het XBRL-bestand is wat u bewaart. Als het rapport van vorig jaar alleen in het systeem van één leverancier staat, wordt jaar twee een tweede verzamelproject. Voordat u kiest wie het rapport opstelt, vraag of u een XBRL-bestand krijgt dat is gebouwd op de EFRAG-taxonomie. EFRAG heeft die taxonomie ontworpen als een leverancieronafhankelijke template die elke oplossingsaanbieder kan integreren. Een professionele opsteller die die richtlijn volgt, zou dezelfde taxonomie moeten ondersteunen en het bestand van vorig jaar moeten importeren in plaats van u te vragen het jaar opnieuw in te typen.

EFRAG heeft aangegeven dat zijn digitale tools worden bijgewerkt voor de nieuwe standaard, met publicatie verwacht in het vierde kwartaal van 2026. Registreer welke taxonomieversie het bestand gebruikte.

VSME in uw taal

Een vraag komt voortdurend naar voren en heeft een werkelijk nuttig antwoord: bestaat de norm in mijn taal? Ja, in de uwe en in de taal van de collega die de cijfers over water en afval moet invullen.

  • De VSME-norm zelf is vertaald in alle 24 officiële EU-talen.
  • De VSME digitale template, XBRL-taxonomie en converter ondersteunen negen talen: Engels, Spaans, Pools, Litouws, Portugees, Deens, Frans, Duits en Italiaans. De vertalingen zijn opgesteld door EFRAG en beoordeeld door nationale standaardzetters.
  • EFRAG’s trainingsvideo’s die de openbaarmakingen uitleggen, zijn beschikbaar in zeventien talen.
  • Nationale instanties hebben eigen materiaal toegevoegd. Het Poolse Ministerie van Ontwikkeling en Technologie heeft bijvoorbeeld een Poolse vertaling van de standaard gepubliceerd.

De praktische consequentie is gemakkelijk te missen. Uw operationeel manager kan de disclosures doorwerken in de taal waarin hij daadwerkelijk denkt, terwijl het rapport dat uw bedrijf verlaat, is opgesteld in de taal die uw klant of bank leest. Taal is een kwestie van datakwaliteit, niet een formaliteit. Mensen vullen velden correct in wanneer ze ze begrijpen.

FAQ

Is VSME verplicht?

Nee. VSME is vrijwillig en legt geen wettelijke rapportageverplichting op, in tegenstelling tot de ESRS voor bedrijven binnen de CSRD-scope. Bedrijven passen het toe omdat klanten, banken, investeerders of aanbestedingen vragen om duurzaamheidsgegevens. Controleer uw eigen juridische positie met een gekwalificeerde adviseur, aangezien nationale regels en sectorspecifieke vereisten variëren.

Wat is het verschil tussen VSME en de EU-vrijwillige standaard die in 2026 is aangenomen?

De Vrijwillige Standaard is vastgelegd in Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/1560, aangenomen als C(2026) 5011 en van kracht vanaf 24 september 2026. Deze is gebaseerd op het VSME-sjabloon. Wijzigingen werden tot een minimum beperkt, voornamelijk om deze af te stemmen op de herziene ESRS. De Basismodule en de Uitgebreide module blijven behouden. De beoogde doelgroep wordt uitgebreid naar ondernemingen met maximaal 1.000 werknemers. De waardeketengrens wordt vastgesteld. Registreer welke versie u hebt toegepast in uw basis van opstelling.

Wat is het verschil tussen de modules Basis en Uitgebreid van de VSME?

De basismodule (B1–B11) omvat de basis van de voorbereiding, praktijken en beleidslijnen en de kernmetrieken op het gebied van milieu, maatschappij en bestuur. De uitgebreide module (C1–C9) voegt strategie, GHG-reductiedoelstellingen, klimaatrisico’s, diepere informatie over personeel en mensenrechten, sectorale omzetblootstelling en genderdiversiteit in het bestuur toe. U moet de basismodule toepassen om de uitgebreide module te kunnen toepassen. U kunt de C-serie niet afzonderlijk rapporteren.

Heeft een VSME-rapport een externe audit nodig?

De standaard vereist geen externe assurance. Het rapport wordt opgesteld en gedragen door het eigen management van de onderneming, en juist daarom is interne toetsing van de cijfers van belang. Een individuele bank of koper kan nog steeds om assurance vragen. Dat is een commerciële vraag, geen vereiste van de standaard.

Hoe verhoudt een VSME-rapport zich tot de financiële overzichten?

Indien de onderneming financiële overzichten opstelt, moet het duurzaamheidsverslag een periode bestrijken die hiermee overeenstemt. De informatie moet coherent zijn met wat de financiële overzichten voor dezelfde periode rapporteren. Het moet zo worden gepresenteerd dat de verbanden tussen beide gemakkelijk te volgen zijn. Kruisverwijzingen zijn de gebruikelijke methode. Als u het verslag publiceert, kan het in een afzonderlijk onderdeel van het bestuursverslag worden opgenomen of als zelfstandig document worden gepubliceerd.

Is VSME beschikbaar in het Pools, Italiaans, Spaans of andere talen?

Ja. De standaard is vertaald in alle 24 officiële EU-talen. EFRAG’s digitale sjabloon en XBRL-converter ondersteunen momenteel negen talen, waaronder Pools, Spaans, Italiaans, Duits, Frans, Portugees, Deens en Litouws, naast het Engels. Nationale standaardzetters hebben die vertalingen beoordeeld. Sommige ministeries publiceren hun eigen versies.

Is er een voorbeeld van een VSME-rapport dat ik kan bekijken?

Ja. Ons voorbeeld VSME-rapport toont een volledig rapport voor een fictief bedrijf, beschikbaar als PDF en als gestructureerde gegevens.

Waarom is een XBRL-bestand belangrijk voor een VSME-rapport?

Omdat het tweede rapportagejaar de cijfers van vorig jaar nodig heeft, en tegenpartijen steeds vaker data gebruiken in plaats van PDF's. Een XBRL-bestand op basis van EFRAG's VSME-taxonomie is de draagbare vorm van het rapport. U kunt het naar een bank of een grote afnemer sturen. U kunt het ook naar een andere professionele opsteller brengen. EFRAG heeft de taxonomie ontworpen als een leverancieronafhankelijke template die elke oplossingsaanbieder kan integreren, dus een opsteller die die richtlijn volgt, zou het bestand van vorig jaar moeten importeren in plaats van u te vragen het jaar opnieuw in te typen. Een PDF doet dat niet. Vraag of de tool u het bestand geeft voordat u begint.

Zal de waardeketengrens klanten ervan weerhouden om gegevens op te vragen?

Het voorkomt dat CSRD-rapporterende bedrijven meer eisen dan de standaard van waardeketenondernemingen met maximaal 1.000 werknemers, voor boekjaren die beginnen op of na 1 januari 2027. Het geeft die ondernemingen een wettelijk recht om te weigeren. Het stopt geen bankvragenlijsten, aanbestedingscriteria of vrijwillige gegevensuitwisseling in de sector. Het realistische doel is één goed rapport dat u opnieuw kunt gebruiken, niet een einde aan verzoeken.

Belangrijkste conclusies

  • VSME is EFRAG’s vrijwillige duurzaamheidsrapportagestandaard voor kleinere ondernemingen, opgezet zodat een mkb-bedrijf klanten, banken en investeerders één keer kan antwoorden in plaats van vele keren.
  • Het heeft twee modules. Basis (B1–B11) is het minimum en de beoogde aanpak voor micro-ondernemingen. Uitgebreid (C1–C9) komt daar bovenop wanneer een tegenpartij dit echt nodig heeft.
  • In 2026 werd de standaard de basis van Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/1560, van kracht vanaf 24 september 2026. Deze breidt het beoogde publiek uit naar ondernemingen met maximaal 1.000 werknemers.
  • De waardeketenlimiet is het kenmerk om te begrijpen: vanaf boekjaren die beginnen in 2027 mogen CSRD-rapporteurs niet meer eisen dan de standaard van beschermde ondernemingen, die mogen weigeren.
  • Er is geen dubbele materialiteitsbeoordeling en geen verplichte audit. De meeste openbaarmakingen zijn alleen van toepassing indien van toepassing, met reële drempels. Zo kan de loonkloof tussen mannen en vrouwen bijvoorbeeld worden weggelaten bij minder dan 150 werknemers.
  • De standaard bestaat in alle 24 EU-talen. De digitale template bestaat in negen talen, zodat de mensen die de gegevens invullen in hun eigen taal kunnen werken.
  • Vraag om het XBRL-bestand, niet alleen de PDF. Het tweede jaar heeft de cijfers van vorig jaar nodig, en een bestand gebouwd op de EFRAG-taxonomie is wat die cijfers met u laat meenemen.

Bronnen

Professionele portretfoto van Grzegorz Szyszka, oprichter van ESGDO, met bril, donker pak, licht gestreept overhemd en donkerblauwe das
Oprichter en bedenker van ESGDO
Grzegorz Szyszka
LinkedIn

Ondernemer en technoloog gevestigd in Warschau. Hij heeft de afgelopen twee jaar gewerkt aan duurzaamheidsrapportage voor kleinere bedrijven. Hij bouwt en runt nog steeds technologiebedrijven. Dat doet hij al bijna twintig jaar. Onderweg heeft hij deelgenomen aan veel ontwikkel- en implementatieprojecten voor bedrijven van verschillende omvang. Die combinatie van engineering en eigenaar-operatorwerk is de reden dat ESGDO een VSME-rapport evenzeer als een datasysteemprobleem behandelt als een nalevingskwestie.

VSME

ESGDO helpt bedrijven bij het opstellen van VSME-rapporten volgens de EU Voluntary Standard (VS) met behulp van AI-ondersteuning, meertalige tools en officiële EU-databronnen.

Betalingen worden verwerkt door: Stripe Visa Mastercard Przelewy24 BLIK

Bedrijf